SİGORTA İSTEME BENDEN BUZ GİBİ SOĞURUM SENDEN-2025
- Zeynep Turker
- 11 saat önce
- 8 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 2 saat önce
3 Eylül 2023 de "bir dokun, bin ah işit" demelik bir konu ile karşınızdayım diyerek genel çerçevesine baktığım zorunlu sigortalara tekrar bir bakalım mı?
Sigortanın amacı, riskin gerçekleşmesi durumunda bir kişinin ya da sigorta kapsamına giren bir kıymetin karşılaşabileceği zararı gidermek, kayıplarını teminat altına almaktır. Zorunlu sigortalar, çok sayıda risk, kaza, afet karşısında koruma altında olmamızı sağlayan; hem sigorta sahibini güvence altına alıp üçüncü şahısları risklere karşı korumak, hem de toplum güvenliğini sağlamak için yasal mecburiyeti bulunan sigortalardır.
Bakalım 2022 Aralık'tan bu yana neler olmuş?
"Zorunlu" sigorta dendiğinde akla ilk Trafik sigortası geliyor, sadece trafik konuşuyoruz. Tablolar bize çok net bir resim çiziyor.
ilk tablo, 3 Eylül 2023 tarihli yazımda paylaştığım tablo ;
Aşağıdaki tablo ise 2024 sonu - yani 2 sene sonraki durum
tablo ise bu sigortaların 2025 kasım ayı sonu itibariyle durumu ( Aralık istatistikleri henüz yayınlanmadı)
Bu 3 tabloda yer alan sayılar- teminat adetleri ( poliçe sayısı) Dikkat Çekenler
• Sektörün ana büyüme motorunun hala Zorunlu Trafik ve Yeşil Kart olduğu görülüyor. Yeşil Kart'taki sürekli artış, sınır ötesi araç hareketliliğinin 2022'den beri düzenli olarak yükseldiğini gösteriyor. Trafik Sigortası: 2022'den 2024'e kadar %15,5 oranında büyümüş. 2025'in ilk 11 ayında ulaşılan 24,7 milyon adet, yıl sonunda 2024'ün yakalayacağını gösteriyor.
• Deprem Sigortası (ZDS): 2024 yılında 11,2 milyon adet poliçe ile zirve yapmış olsa da, 2025'in 11 aylık verisinde yaklaşık 765 bin adetlik bir düşüş dikkat çekiyor.
• Maden Çalışanları Zorunlu Ferdi Kaza: Listenin en dramatik düşüşü bu branşta. 2022'de 2.181 olan poliçe adedi, 2024 ve 2025 yıllarında 600'lü seviyelere gerileyerek hacminin yaklaşık %70'ini kaybetmiş görünüyor.
Zorunlu sigortalar 2022-2025 yılları arasında teminat adetleri bazında büyüme sergilese de branş dağılımı açısından ciddi bir dengesizlik var. Toplam teminat adedi 2022'de 33,6 milyondan, 2024 sonunda 37,6 milyona yükselmiş, 2025'in ilk 11 ayında ise 36,3 milyon seviyesine ulaşmış. Ancak bunun yaklaşık %68'i tek başına Zorunlu Trafik Sigortası
Alarm Veren Alanlar
1. Zorunlu Deprem Sigortası (ZAS) - %57 Oran
Konutların neredeyse yarısı sigortasız , başka deyişle toplumun yarısı, eğer bir kenarda ayırdığı parası yoksa, evini kaybettiğinde yerine koyabilecek hiçbir finansal araca sahip değil. Bir afet anında devletin üzerindeki "enkaz kaldırma ve yeniden inşa" yükü, sigorta devrede olmadığı için doğrudan vergi mükellefine ve hane halkına (fakirlik olarak) dönüyor. Yani toplumun yarısı potansiyel "fakirlik" riskiyle baş başa yaşıyor
2. Zorunlu Trafik Sigortası - %71 Oran
Trafiğe kayıtlı yaklaşık 8.5 milyon araç sigortasız geziyor. 2025'teki prim artışları nedeniyle özellikle motosiklet ve yaşlı araç gruplarında "poliçe yenilememe" eğilimi başladı. Bu araçların karıştığı bir kazada, karşı tarafın maddi ve bedeni zararını tazmin edecek bir muhatap bulunamaması, hem çarpanı hem çarpanı aynı anda finansal bir çöküşe (fakirliğe) sürüklüyor.
3. KOBİ'lerdeki "Tehlikeli Madde" Eksikliği- Zorunlu olmasına rağmen birçok küçük ölçekli imalathane (boyahane, küçük kimya atölyeleri vb.) denetim yetersizliğinden dolayı bu poliçeyi yaptırmıyor. Bir patlama veya yangın durumunda sadece işletme sahibi değil, tüm mahalle finansal yıkım yaşıyor.
"Kağıt üzerinde zorunluluk"
Sektörün en büyük yapısal sorunu, Yapı Denetimi gibi sıfırı çeken sigorta branşları.
Maden Ferdi Kaza
Zorunlu maden çalışanları ferdi kaza sigortasında poliçe adedinin 2 yılda %70 düşmesi, maden sayısının azalmasından değil; poliçelerin tek çatı altında konsolide edilmesi, fiilen çalışanı olmayan sahaların sistem dışına çıkması ve eksik/ parçalı denetimin bu uygulamaları görünmez kılması gibi durumlardan kaynaklandığı anlaşılıyor. Aslında risk ve sorumluluk azalmazken, poliçe adedi idari ve uygulama kaynaklı olarak sert biçimde azalmış. Bu arada üzücü maden kazaları sonrası bu zorunlu sigortanın limitleri artırılmıştı.
Özetle zorunlu sigorta branşları araç odaklı bir büyüme sergilerken, mesleki ve yapısal risklerde henüz ya da hala beklenen seviyede değil.
Yazının sonuna 2026 yılı itibarıyla Türkiye'de mevzuat (kanun ve yönetmelikler) çerçevesinde yaptırılması yasal bir zorunluluk olan sigorta branşlarının listesini ekledim . Daha önce bu listede yer almayan yeni zorunlu sigorta ise Sağlık Turizmi Komplikasyon Sigortası: 2025/2026 geçişinde, yabancı hastaların operasyon sonrası yaşayabileceği komplikasyonları kapsayan bir zorunlu sigorta mekanizması devreye alındı. Bu, sektörün uluslararası itibarını korumak için bir "kalite güvencesi" olacak.
Zorunlu sigorta yaptırılmazsa ne olur ?
1. Zorunlu Trafik Sigortası olmazsa aracınız bağlanır ve çekici vasıtasıyla yediemin otoparkına götürülür. Trafik cezası uygulanır (erken ödeme indirimi olsa dahi maliyettir). Aracın bağlı kaldığı her gün için otopark ücreti ödersiniz. Ve Rücu Riski: En tehlikelisi budur. Sigortasızken bir kazaya karışırsanız, karşı tarafın maddi hasarını ve milyonlarca lirayı bulabilen bedeni tazminatlarını (sakatlık/ölüm) cebinizden ödemek zorunda kalırsınız. Güvence Hesabı ödemeyi yapsa bile, kuruşu kuruşuna size rücu eder.
2. DASK (Doğal Afet Sigortaları) Tapu işlemleri (alım-satım), elektrik ve su abonelikleri başlatılamaz. Olası bir depremde, devletin sunduğu konut kredisi veya yardım imkanlarından yararlanırken sigortalı olma şartı aranabilir. Eviniz yıkıldığında, yerine yenisini koyacak finansal desteği (şu anki limitlerle ~2 milyon TL) kaybedersiniz. Bu, bir ailenin bir anda evsiz ve sermayesiz kalması, yani tam anlamıyla "fakirlik"dir.
3. Tıbbi Kötü Uygulama (Hekim Malpraktis) Özel hastaneler poliçesi olmayan doktorla çalışamaz; kamu hastanelerinde ise rücu davalarında doktor tamamen savunmasız kalır. Bir malpraktis davası sonucunda çıkan milyonlarca liralık bir tazminat, hekimin tüm birikimini, evini ve maaş hacizlerini beraberinde getirir.
4. Tehlikeli Maddeler ve Tüpgaz Sorumluluk - İşletme ruhsatı alınamaz veya mevcut ruhsat iptal edilir. Bir patlama veya sızıntıda çevredeki onlarca dükkanın ve insanın zararından işletme sahibi şahsen ve sınırsız olarak sorumludur. Bu ölçekteki hasarları sigortasız karşılamak bir KOBİ için imkansızdır.
5. Maden Çalışanları Zorunlu Ferdi Kaza- İş müfettişleri poliçesi olmayan maden ocağının faaliyetini derhal durdurur. Çalışan başına kesilen cezalar, poliçe priminin katbekat üzerindedir.
6. Karayolu Yolcu Taşımacılığı (Koltuk Ferdi Kaza)- Taşımacılık yetki belgesi (yolcu taşıma ruhsatı) askıya alınır. Kazada yaralanan her bir yolcunun tedavi masrafı ve vefat tazminatı işletmecinin omuzlarına biner.
"Sigortasızlık" Neden?
Denetim Boşluğu ve "Bana Bir Şey Olmaz" Algısı; Trafikte sigortasızlık sadece çevirmeye girince veya kaza yapınca anlaşılıyor. Oysa bugün dijital sistemlerle (SBM, EGM) sigortasız araçlar saniyesinde tespit edilip kapısına tebligat gönderilebilir. Bu yapılmadığı sürece "yakalanmam" kumarı oynanıyor. Bazı işletmeciler ve araç sahipleri, "Nasılsa bir şey olursa devlet/güvence hesabı ödüyor" gibi hatalı bir bilgiye sahip. Oysa Güvence Hesabı'nın parayı ödedikten sonra dönüp kendisinden rücu yoluyla (faiziyle ve tüm mal varlığına el koyarak) alacağı gerçeğini göz ardı ediyor ya da bilmiyorlar.
İşletmelere gelince, birçok tehlikeli madde poliçesi sadece ruhsat yenileme döneminde kontrol ediliyor. Ruhsat alındıktan sonra poliçe iptal edilse veya yenilenmese de sistem uyarı vermeyebiliyor. Kısaca nn büyük neden denetimlerin süreklilik arz etmemesi.
Finansal Durum Yüksek enflasyon ve artan primler, sigortalıları zor bir tercihe itti. İnsanlar "Bugün tencereyi mi kaynatayım, yoksa kaza yapma ihtimalime karşı 15.000 TL trafik sigortası mı ödeyeyim?" ikileminde kalıyor. İnsanların temel yaşam maliyetlerini ancak karşıladığı bir ortamda, sigorta çoğu zaman ihtiyaçlar listesine giremiyor bile. Ne üzücü ki sigortanın "fakirliği önleyen bir çözüm" olduğu gerçeği, "yoksulluk" duvarına çarpıyor.
Hasarsızlık İndirimlerinin Erimesi Primler o kadar yükseldi ki, 7. veya 8. basamaktaki "en iyi sürücü" bile artık yüksek primlerle karşılaşıyor. "Hiç kaza yapmıyorum ama neden bu kadar ödüyorum?" tepkisi, sisteme olan güveni sarsıyor.
Bilgi Eksikliği (Okuryazarlık Sorunu) İnsanlar zorunlu sigortayı genellikle "devlete ödenen bir para- makbuz" veya "boşa giden para" olarak görüyor. Bir hekim, malpraktis sigortasını "hastane istiyor" diye yaptırıyor; ZDS sadece tapuda işlem yapmak için bir "evrak" olarak görülüyor.
Sistematik sorunlar - Mesela Yapı Denetim., Türkiye'de yapı denetim sigortası yasal zorunluluğa rağmen poliçeye dönüşemiyor- çünkü deprem riski nedeniyle uygun reasürans desteği bulunamıyor, mevcut genel şartlar piyasa gerçekleriyle uyuşmuyor- Kanun "Yap" Diyor, Piyasa "Yok" diyor. Sonuç olarak, kanuni altyapı mevcut olsa da riski üstlenecek bir mekanizma kurulamadığı için zorunluluk ve yaptırımlar sürekli erteleniyor. Bina zarar gördüğünde denetimci hukuken hala sorumlu ancak sigorta ayağı çalışmayınca boşluk nakit teminatla doldurulmaya çalışılıyor.
Ne yapacağız peki?
2023 de ne yazdıysam, aynen paylaşıyorum. Madem bir sigorta var, toplum güvenliği açısından da yasal bir zorunluluk da bulunuyor, bu durumda gerekli sigortalar yaptırmalı. Sigortalının mali gücü yetmiyorsa desteklenmeli; işlevsel bir denetim olmalı, sigortası olmayanlara caydırıcı cezalar ve yaptırımlar titizlikle uygulanmalı, sonuçları herkes tarafından iyi anlaşılmalı; diğer taraftan, eğer risk özel sektöre devrediliyorsa, sigorta şirketlerinin riski üstlenebilmeleri için gerekli yapısal reformlar yapılmalı ve yasalarla desteklenmeli; kaçınmak yerine, sektörün güçlü ve mantıklı bir alt yapı ile hizmet vermesi desteklenmeli.
Isıt ısıt önüne koy , bunu yıllarca söyleyebiliriz. Lafla peynir gemisi yürümez. Beni bilenler bilir, aksiyon insanıyım.
Ekonomi haberlerinde son iki yılda deprem için yaklaşık 2,6 trilyon lira harcandığı, deprem yaralarını sarmak için bütçe imkânlarını seferber etmeye devam edileceği yazıyor. 2,6 Trilyon bu ülkenin her vatandaşının cebinden çıktı. Çıkmaya da devam ediyor. ( Depremde Kim Ödüyor?) TÜİK’in 2025 Aralık enflasyon verileri sonrası yapılan değerlendirmelerde zirai don ve kuraklık nedeniyle tarımsal üretimde daralma olduğu tarım enflasyonu nedenleri arasında yer alıyor.
Sigorta, hayatın en sıcak anında devreye giren bir güvence mekanizmasıyken, ne yazık ki çoğu zaman ancak zorunlu olduğunda hatırlanan bir kavram. Oysa risk yönetimi, yalnızca yasal bir gereklilik değil; bireylerin, işletmelerin ve toplumun sürdürülebilirliği için stratejik bir ihtiyaç.
Deprem, sel, don, yangınlar, bunlar sigorta edilebilen riskler, ülkemizde bu risklere karşı çözümler ve teşvikler ve hizmette yarışan güçlü bir sigorta sektörümüz , binlerce kişiden oluşan devasa bir ekosistemde eğitimli ve yetkin insan kaynağımız var. Üstelik reasürans yoluyla riskin yurtdışı piyasalara devriyle sigorta, devletin bütçesi üzerindeki yükü azaltacak en etkili araçlardan biri.
" Yardımdan Finansal Egemenliğe Bir Yol Haritası Önerisi
Sigortayı sadece bir poliçe değil, toplumun finansal egemenliğini ilan edeceği sosyolojik bir dönüşümün aracısı olarak gören, her afet, felaket sonrası şefkatli "yardım" modelinden, hasar öncesi koruma sağlayan "zırh" modeline dönüşüm için reçete; devlet ve vatandaş arasında, bir "Sadakat Ortaklığı" nın anlaşması olarak "sigorta" olabilir mi ? "
Yılın ilk yazısı zorunlu sigortalar oldu. Zorunlu sigortalar sigortanın tabana yayılacağı alanların en başında geliyor. Sadece ekonomik değil, sosyolojik bir dönüşüm projesi olarak sigortayı tabana yaymak, devletim hasar öncesi "vizyoner planlayıcı" rolünü öne çıkarır.
Önümüzdeki birkaç hafta zorunlu sigortaların başrolündeki Trafik Sigortası hakkında yazacağım. Aslında yazmak istediğim güncel, yaratıcı gelecek odaklı teknik dünya kadar konu varken mecburen yazacağım, çünkü trafik sigortası her gün gündeme taşıdığı sorunlarla sadece sektörü değil, herkesi meşgul eden ve sektörü asıl işinden alıkoyan tam bir "ODADAKİ FİL". Normalde "odadaki fil" (elephant in the room) deyimi, herkesin farkında olduğu ama konuşmaktan kaçındığı, görmezden geldiği devasa bir sorunu anlatır. Ancak Trafik sigortası odadaki en büyük varlık; o kadar büyük ve gürültülü ki, herkes primleri, maliyetleri, komisyonları konuşurken (yani filin varlığını kabul ederken), asıl sorun olan "diğer branşları" konuşmaya sıra gelemiyor.
Herkese iyi çalışmalar
#sigorta #zorunlusigorta #trafik #yesiilkart #ZDS #madenferdikaza #koltukferdikaza #ozelguvenlik #yapidenetim #deprem #mevzuat #ceza #yaptirim #tesvik #vizyon #sadakatortakligi #koruma #sorumluluk #ekonomi #prim #indirim #teknoloji
İlgili Blog yazıları
Aman Doktor! Doktor Sorumluluk ( Malpractise) Sigortası
Genel şartları ile birlikte Zorunlu Sigortalar listesi ;
Bu liste, "isteğe bağlı" (kasko, konut, özel sağlık vb.) olanları değil, sadece poliçesi olmadan faaliyet gösterilemeyen veya cezai yaptırımı olan branşları kapsıyor.
Branş Adı | Yasal Dayanak | 2026 Güncel Limit / Not | Genel Şartlar Linki |
Zorunlu Trafik Sigortası | 2918 Sayılı KTK | Maddi: 400.000 TL / Bedeni: 3.600.000 TL | |
Zorunlu Deprem Sigortası (ZDS) | 6305 Sayılı Kanun | Azami: 2.095.462 TL | |
Tıbbi Kötü Uygulama (Malpraktis) | 1219 Sayılı Kanun | 1M TL - 4M TL (Risk Grubuna Göre) | |
Tehlikeli Maddeler ve Atık | 2872 Sayılı Kanun | Kaza Başı: 8.750.000 TL'den başlar | |
Maden Çalışanları Ferdi Kaza | 6331 Sayılı Kanun | Kişi Başı: 1.000.000 TL | |
ESHS (Elektronik Sertifika) | 5070 Sayılı Kanun | İşlem hacmine göre özel belirlenir | |
Özel Güvenlik Sorumluluk | 5188 Sayılı Kanun | Trafik Sigortası bedeni limitleri ile aynı | |
Tüpgaz Zorunlu Sorumluluk | 5307 Sayılı Kanun | Kaza Başı Maddi: 1.500.000 TL | |
Koltuk Ferdi Kaza (Yolcu) | 4925 Sayılı Kanun | Koltuk başına vefat/sakatlık teminatı | |
Kıyı Tesisleri Deniz Kirliliği | 5312 Sayılı Kanun | Tesis kapasitesine göre belirlenir | |
Yeşil Kart Sigortası | Enternasyonal Karar | Gidilen ülkenin zorunlu limitleri | |
Sivil Hava Araçları 3. Şahıs | 2920 Sayılı Kanun | SDR (Özel Çekme Hakkı) üzerinden limit | |
Broker Mesleki Sorumluluk | 5684 Sayılı Kanun | Asgari mesleki hata limitleri | |
Yapı Denetim Sorumluluk | 4708 Sayılı Kanun | Yapı yaklaşık maliyetinin %3'ü (asgari) | |
Paket Tur Sigortası | 1618 Sayılı Kanun | Tur bedeli iadesi ve kaza teminatı |
Yorumlar