ODADAKİ FİL- TRAFİK SİGORTASI -2

Zeynep Turker
4 saat önce
6 dakikada okunur

Geçen hafta Trafik sigortasının bedeni zararlar teminatına derin dalış yapmış, yurtdışındaki limitlerle kıyaslamış ve sigortacılar için "bedeni zarar+ zaman aşımı"nın yarattığı zorluklardan bahsetmiştik. Bu hafta sıra "maddi zarar" teminatı'nda

Zorunlu trafik sigortasının temelinde kaza, Karayolları Trafik Kanunu’na (KTK) tabi bir alanda ve “araç işletilmesi” sırasında meydana gelmiş olması aranır. Bu iki şart yoksa trafik sigortası ödeme yapmaz.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun (KTK) 2. maddesi ve Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları uyarınca, trafik sigortasının devreye girmesi için kazanın "Karayolu" sayılan bir alanda gerçekleşmiş olması gerekir. Ancak "Karayolu" tanımı sadece asfalt yolları değil, "kamunun yararlanmasına açık" olan tüm alanları kapsar. Yönetmelik değişikliği ile trafik sigortasının devreye girmesi için alanın adı değil, fiilî kullanım biçimi esas alınmaya başlandı. Bu durumda, AVM ve site otoparkları, fabrika sahaları gibi alanlardaki kazalarda da trafik sigortası geçerli ancak dikkat etmeniz gereken ince detaylar var;

· Herkesin fiilen girişine açıksa

· Güvenlik kontrolü sembolikse

· Ziyaretçi, kargo, taksi, servis serbestçe giriyorsa

· Araç trafiği sürekli ve olağansa

· Trafik işaretleri, yön levhaları, hız sınırı vb. varsa

· Yol, sokak/cadde benzeri şekilde kullanılıyorsa trafik sigortası devreye girer,

ama

· Giriş kontrollü ve kapalıysa

· Kartlı giriş, Plaka tanıma varsa

· Sadece belirli kişiler / personel kullanıyor ve ziyaretçi girişi sınırlıysa

· Ve Alan, fiilen özel işletme sahası gibi kullanılıyorsa bu durumda Alan özel kullanım sayılır ve trafik sigortası devreye girmez

Araç işletme hali, trafik sigortasında aracın sadece hareket ederken değil, trafik riskini doğurabilecek şekilde kullanımda olduğu tüm durumları ifade ediyor, yani kilit nokta hız ya da hareket değil; aracın varlığıyla üçüncü kişilere risk yarattığı durumlar (trafikte seyir halinde, durur vaziyette, park etmiş, yükleme–boşaltma yaparken, yol kenarında beklerken dahi çevresine zarar verme potansiyeli taşıyorsa) araç “çalışmıyor” ya da “gitmiyor “olsa da işletme hali tanımına giriyor.

Bu iki temel esası not aldıysanız bu hafta trafik sigortasının maddi zararlar teminatına bakalım.

Önce trafik sigortasının kendi aracımızın zararları değil, karşı tarafa verilen zararlar için asgari bir koruma olduğunu belirterek başlayayım.

Maddi zararın tanımı genel şartlarda “hak sahibinin bu Genel Şartlarda tanımlanan ve zarar gören araçta meydana gelen değer kaybı dahil doğrudan malları üzerindeki azalmadır) Değer kaybı, talep edilmesi halinde, Kurum tarafından belirlenecek usul ve esaslara göre atanacak sigorta eksperi tarafından bu Genel Şartların Ek-1’inde yer alan esaslara göre tespit edilir” şeklinde yer alıyor.

Maddi zararlar poliçe üzerinde yer alan limite kadar ödenir. Bu da binek araçlar yeni tarifeye göre 400.000 TL (diğer tarifeler için buraya tıklayın)

Maddi zararlar ödenirken ;

Hasar gören parça onarılamıyorsa öncelik orijinal parça ile değişimdir. Ancak hak sahibinin açık onayı varsa veya orijinal parça temin edilemiyorsa, eşdeğer ya da yeniden kullanılabilir parça kullanılabilir ancak bu durumların ispat yükü sigortacıya ait. Parça değişimi nedeniyle araçta kıymet artışı oluşsa bile, bu artış tazminattan düşülemez. Bu da şu anlama geliyor. Hasarlı bir parça değiştirildiğinde, özellikle eski parça çok yıpranmışken yerine yeni (orijinal veya eşdeğer) parça takılırsa, araç teknik olarak biraz daha değerli hale gelebilir. İşte bu değer artışı, sigorta tarafında “Araç değer kazandı”, “Eskiden parça yıpranmıştı” “Bu kadar ödeme yapmam” gibi gerekçelerle tazminattan düşülemez.

Zarar gören araç sahibi, aracını istediği serviste onartabilir. Ancak sigortacı, kendi anlaşmalı servisi esas alarak hesaplanan bedel kadar ödeme yapabilir. Bu durumda bunu araç sahibine hasar ihbarından itibaren 2 iş günü içinde yazılı olarak bildirmek zorundadır. Sigorta şirketi bildirimi bu 2 gün içinde yaptı yaptı, ama yapmazsa, bu bedel sınırlamasını hak sahibine dayatamaz.

Tam hasar – ağır hasar – sovtajda araç onarılamazsa hurdaya ayrılır, onarılabilirse trafikten çekilir; belge ibraz edilmeden ödeme yapılmaz. Araç hasarlı haliyle sahibinde kalacaksa, rayiç değer–sovtaj farkı ödenir ve sigortacı bildirdiği sovtaj bedelini 1 ay boyunca garanti eder.

Dava açılırsa sigortacı davaya katılır ve belirli sınırlar içinde masrafları öder. Ceza davasında sadece kendi avukatını karşılar. Hasar incelemesi 3 ayda bitmezse, sigortacı hasarın en az yarısını avans olarak ödemek zorundadır.

Önemli bir konu, trafik sigortası sigortalıyı karşı tarafın tazminat taleplerine karşı koruyor, ancak bazı durumlar var ki sigortacı , bu yüzden zarar gören tarafa tazminat ödemiyorum diyemez, zarar görene tazminatı öder sonra da kendi ödediği parayı kendi sigortalısından geri isteyebilir

Trafik Sigortası kendi sigortalısına hangi hallerde rücu eder?

· Kasıt veya ağır kusur- Kaza bilerek yapılmışsa ya da sigortalının veya sorumlu olduğu kişilerin çok ciddi ihmali sonucu olmuşsa

· Ehliyetsiz veya yetkisiz sürücü; Kaza; ehliyeti olmayan, ehliyeti geçersiz olan, ehliyetine geçici ya da sürekli el konulmuş biri tarafından veya trafik kurallarının “ağır kusurla ihlali” sonucu meydana gelmişse

· Araç; uyuşturucu madde etkisi altındayken, yasal sınırın üzerinde alkollü şekilde, mevzuata göre alkol almaması gereken bir kişi tarafından kullanılıyorsa ve kaza oluyorsa

· Kaza; yolcu taşıma izni olmayan araçta yolcu taşınırken, araç kapasitesinin üzerinde yolcu veya yük varken, taşıma izni olmayan patlayıcı, yanıcı veya tehlikeli maddeler taşınırken meydana gelmişse

· Kaza sonrasında sigortaya zamanında bildirim yapılmaması, gerekli önlemlerin alınmaması, belgelerin eksik veya yanlış düzenlenmesi nedeniyle “zarar artmışsa”

· Araç çalınmış veya gasp edilmiş olsa bile: Sigortalının ya da onun sorumluluğundaki kişilerin “ihmali veya kusuru” varsa

· Eğer kazada bedeni zarar varsa ve zorunlu bir sebep olmadan (hastaneye gitme, can güvenliği gibi) olay yerinden ayrılınırsa, kaza tutanağı, alkol raporu gibi belgelerin düzenlenmesi engellenirse

(Sigortacı bu nedenleri gerekçe göstererek zarar gören tarafa tazminat ödemesini geciktiremez ya da ispatla diye hak sahibinden bilgi belge talep edemez)

Özetle ağır kusur, ehliyetsizlik, alkol, izinsiz kullanım ve yükümlülük ihlallerinde sigortacı ödediği tazminatı sigortalıdan geri ister; ama önce karşı tarafa ödemeyi yapmak zorundadır.

Ve starımız Değer Kaybı

Değer kaybı, bir aracın kaza sonrası onarılmış olsa bile ikinci el piyasa değerinin düşmesi nedeniyle uğranan zararı ifade ediyor ve hukuken “maddi zarar” kapsamında değerlendiriliyor.

Daha önce "Pack Man Değer Kaybı" yazımda detaylarıyla anlattığım ve Sigortacı Kafası’nda da detaylı konuştuğumuz Değer kaybında. 5/11/2025 tarihi genelgeyle değer kaybı hesabındaki belirsizlik ve karmaşıklıkları azaltacak bir orta yol gösterildi. Açıkçası boşluğun ortadan kalkması başta tahkim olmak üzere, sigorta şirketlerinin üzerindeki tekrar tekrar ödemek zorunda kaldıkları pek çok masrafı kontrol etmelerine destek olacak. Yeni yönetmelikle Değer Kaybı nın son durumu özetle şöyle;

Değer kaybı artık uyuşmazlık kaynaklı olduğunda önce sigorta şirketine doğrudan başvuru ile önce çözülmeye çalışılacak, cevap veya uyuşmazlık halinde Sigorta Tahkim Komisyonu gibi alternatif çözüm yollarına başvurulacak. Ekspertiz şablonun sonunda yer alan ifadelere göre değer kaybı tespitinde eksper aracın hasar oluşmadan önceki piyasa rayiç¢ değerinin tespit edilmesi için bayi ikinci el birimleri, galeriler ve internet portallarında fiyat araştırması yapacak, aracın teknik donanım ve özellikleri belirlenmiş, aracın geçmiş hasar kayıtlarının olup olmadığını inceleyerek ve değer tespitine konu aracın benzer özellikteki emsallerinin piyasadaki alınabilir -satılabilir değerini belirleyecek. Eksperin faydalanacağı kaynaklar ise

TSB – Güncel tarihli ve Kaza tarihli Değer Listesi, SEIK in güncel tarihli ve kaza tarihli değer listesi ile online satış platformlarındaki güncel satış ilanları olacak.

Değer Kaybı Ekspertiz Raporu şablonuna buradan ulaşabilirsiniz.

Değer kaybı, hukuken “maddi zarar” kapsamında değerlendiriliyor dedik, yani sigorta şirketleri zarar gören aracın maddi zararını mevzuat gereği orijinal parça ile tazmin ederken , olarak aracın değer kaybını da yine maddi zararlar teminatı kapsamında karşılıyorlar. Ancak gündemi uzun süre meşgul eden değer kaybı uyuşmazlıklarında ortaya çıkan uzayan süreç ve üst üste tekrar eden maliyetler ve değer kaybı dosyalarının sayısındaki artış sektörü yıldırmış ve sektör, madem bu teminat var bari bunun primini alalım demişti. Ancak hukuken maddi zarar kabul edilen değer kaybının poliçede yer alan maddi zarar teminatına dahil olduğu gerekçesiyle sektörün ek prim talebi kabul görmedi.

Maddi zarar limiti yeterli mi ?

Daha önce 300.000 olan limit 400.000 oldu. Bugün çok yaşlı olmayan 2. El bir aracın piyasa satış fiyatı 1M TL ve üzerinde. Özellikle büyük şehirlerde trafikte dolaşan araçların değerleri ise oldukça yüksek. Trafiğe her yıl yeni aracın katıldığı ülkemizde araç değerlerinin her geçen yıl artmasının yanı sıra, trafik mevzuatındaki orijinal yedek parça ve bir de üstelik değer kaybı tazminatı ile poliçelerdeki limitin orta çaplı bir kazada son derece yetersiz kalacağını söyleyebiliriz. Serinin son yazısında ek korumalardan bahsedeceğim.

Trafik sigortasında maddi zararlar, bedeni hasarlardan “daha yönetilebilir” gibi görünse de, pratikte sigorta şirketleri için günlük ve sürekli kan kaybı yaratan alandır. Maddi hasarlar tek tek bakıldığında “küçük” görünen ama binlercesi bir araya geldiğinde bilançoyu zorlayan dosyalardır. Dosya sayısının çokluğu, yaygın standart dışı uygulamalar ve ipin ucu kaçan maliyet artışları genellikle hasar anında değil, fatura geldiğinde ortaya çıkar.

Trafik sigortasında maddi zararlar dosyalarının bugün yarattığı baskı, aslında buzdağının sadece görünen yüzü;

Neden odadaki fil ? Asıl hikaye sektörün damarlarına nasıl nüfuz ettiği ve sigortacıdan acenteye, eksperden genç profesyonellere kadar bütün sistemi nasıl şekillendirdiğinde.

Haftaya,

Trafik sigortasının görünmeyen anatomisi, devasa eko sistem

Acenteler şikayetlerinde haklılar mı?

Sektörün karlılığına etkileri ve

Trafik sigortası yorgunluğu

Herkese çalışmalarında kolaylıklar

#trafik #kasko #maddizarar #degerkaybi #orijinalparca #hasar #acente #teklif #regulasyon #limit #odadakifil #sureklilik #teknik #yatirim