top of page
Ara

ODADAKİ FİL - TRAFİK SİGORTASI - 1



Yılın ilk serisi trafik sigortası oldu, Nasıl olmasın!

2025 Aralık ayı itibariyle prim sektör raporları henüz düzenlenme aşamasında. 2025 Kasım sonu istatistikleri ve öngörülere dayanarak 2025 sonunda trafik sigortasının hayat dışı branşlarda liderliği kimseye kaptırmadığını görüyoruz. Pazar payı yaklaşık %23 olan trafik sigortasında aslında prim üretiminden daha önemli olan veri hasar / prim oranı.

2025 sonunda trafik branşında %23'lük bir üretim payı olsa da, şirketlerin "teknik kârlılık" tablolarında bu branşın payı yıl içinde sektörün her fırsatta dile getirdiği gibi negatif. Trafik tarafında prim/hasar dengesi şirketlerin öz sermaye yönetimini oldukça zorladı.


Trafik Sigortasının genel tanımıyla başlayalım;


Trafikte her şey yolunda giderken, sadece bir anlık dikkatsizlik hayatımızın akışını değiştirebilir. Çoğumuz Trafik Sigortasını sadece poliçe yenileme dönemi geldiğinde hatırlıyoruz.

Trafik sigortası (Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası), adından da anlaşılacağı üzere karayolu üzerinde meydana gelen kazalarda üçüncü şahıslara verilen zararları karşılayan ZORUNLU bir sigorta. Aslında Trafik Sigortası Sigortacı Kafası programımızda Sayın Uğur Gülen'n dediği gibi çok barışçıl bir sigorta. Her yıl 1,5 milyon trafik kazası oluyor. Bu sigorta olmaması, 1,5 milyon sorun, uzlaşmazlık, anlaşmazlık ve kim bilir daha neler neler demek.


Trafik sigortası kapsamındaki "Maddi" ve "Bedeni" Zararlar olarak ikiye ayrılıyor. Zorunlu trafik sigortasında limitleri belirleme ve güncelleme yetkisi tamamen SEDDK’ya ait ve tazminatlar KUSUR ORANI'na göre karşılanıyor.


27 Aralık 2025 tarihli 33120 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan SEEDK yönetmeliği ile zorunlu trafik sigortasının 20206 geçerli olacak limitleri güncellendi. (şirketler asgari limitlerin altına inemezler) Aşağıda binek araçlar için olan yeni tarife yer alıyor. 1 Ocak 2026 itibariyle geçerli olacak limitlerin tamamına buradan ulaşabilirsiniz.


Limitler, Türk Borçlar Kanunu ve Karayolları Trafik Kanunu’nun belirlediği çerçeve içinde; bedeni zararlar (ölüm, sürekli sakatlık, tedavi giderleri, destekten yoksun kalma) ile maddi zararlar (araç hasarı ve üçüncü kişilere ait mallardaki zararlar) esas alınarak belirleniyor.


Tarifenin güncellemesinin ardından sosyal medyada limitlerin düşük olduğuna dair pek çok paylaşım yapıldı. Eğer ekonomik koşullar ve mahkemeler daha yüksek tazminatlara hükmeder ve mevcut sigorta limitleri yetersiz kalmaya başlarsa, SEDDK limit artışı yapabilir.

Peki bu limitler yeterli mi ?

Diğer ülkelere bakalım;


Tek bakışta büyük farkı siz de gördünüz değil mi? AB / Baltık ülkeleri yüksek ve standardize görünüyor, Körfez ülkeleri, Japonya / Avustralya sınırsız , diğer taraftan Çin / Güney Amerika 'da limitler çok düşük.


SEDDK, trafik sigortası limitlerini belirlerken ortalama hasar tutarları, mahkeme ve Yargıtay kararları, aktüeryal öngörüler, sağlık maliyetlerindeki artış, enflasyon ve asgari ücret gibi teknik göstergeleri dikkate alarak mağduru korurken aynı zamanda sigorta şirketlerinin mali sürdürülebilirliğini gözeten bir denge kurmayı hedefler. Zorunlu trafik sigortası Türkiye’de bir nevi sosyal devlet işlevi gördüğünden limitler ne mağduru koruyamayacak kadar düşük ne de primleri ödenemez hâle getirecek kadar yüksek olabilir. İşte bu sağlanmaya çalışılan denge nedeniyle trafik sigortası asgari bir güvence olarak tasarlanmış.


  1. Kısım Maddi Zararlar -  Genel Şartlarda tanımlanan ve zarar gören araçta meydana gelen değer kaybı dahil doğrudan malları üzerindeki azalma anlamına geliyor. Bu teminatın araç başı güncel limiti de 400.000 TL oldu. Maddi zararlarda gündemi uzun süredir meşgul eden konu ise Değer Kaybı teminatıydı-ki SEDDK bu konuda bir orta yol olacak düzenlemeyi yaptı. Değer kaybı uygula esaslarına yine Genel Şartlar Ek 1: DEĞER KAYBI TAZMİNATI HESAPLAMASI'ndan ulaşabilirsiniz. Bir kazada kusurlu taraf için araçtaki maddi zarar ve oluşan değer kaybı Maddi Zarar limitine kadar karşılanıyor.


  1. Kısım Bedeni zararlarla -Bir trafik kazası sonucunda oluşan bedeni zararlar ölüm/yaralanma/ sağlık giderleri ve kazaya bağlı oluşan giderlerin tümü anlamına geliyor. Poliçede kişi başı ve kaza başı olarak iki ayrı limitle temin edilen bedeni zararlar, sektörün dikkatle yönetmeye çalıştığı en zor alan.


Bugün Trafik Sigortasındaki "BEDENİ ZARARLAR" a detaylı bakalım


Poliçedeki "kişi başı" limit , söz konusu kazaya bağlı olarak bir kişi için trafik sigortasında ödenebilecek azami tazminatı, "kaza başı limit" ise aynı kazada zarar görmüş birden fazla kişi için ödenecek (kişi başı limitten bağımsız) toplam azami tutarı ifade ediyor. Tazminatlar kusur oranında ödeniyor.


Ölüm Halinde "Destekten Yoksun Kalma" Tazminatı

Ölüm Tazminatı, hukuk literatüründeki adıyla "Destekten Yoksun Kalma Tazminatı", ölen kişinin sağlığında maddi destek verdiği yakınlarının uğradığı ekonomik kaybı telafi etmeyi amaçlar. Bir kişinin kaza sonucu vefat etmesi durumunda, hayattayken maddi destek sağladığı kişiler (eş, çocuklar, anne-baba veya desteğe muhtaç olduğunu kanıtlayan diğer yakınlar) bu tazminatı talep edebilir. Bu teminat kapsamında hayatını kaybeden kişinin muhtemel yaşam süresi boyunca sağlayacağı gelir desteği, cenaze ve defin giderleri karşılanır ve Genel Şartlar Ek 3: DESTEKTEN YOKSUN KALMA TAZMİNATI HESAPLAMASI uygulama notları esas alınır.



Sürekli Sakatlık Tazminatı

Sakatlanma Teminatı , üçüncü kişi veya kişilerin kaza sonucu fiziksel veya ruhsal bütünlüğünün kalıcı olarak bozulması (uzuv kaybı, felç, görme kaybı vb.) durumunda ileride ekonomik olarak uğrayacağı maddi zararları karşılamak üzere, genel şartların Ek 2: SAKATLIK TAZMİNATLARI HESAPLAMASI Ek2’sinde yer alan esaslara göre belirlenen tazminatları içeren teminattır. Trafik kazası nedeniyle mağdurun geçici iş göremezliği ve sürekli sakatlığı bu teminattan karşılanır. Bu teminat, sadece hastane masraflarını değil, kişinin sakatlığı nedeniyle ömür boyu mahrum kalacağı "kazanç kaybını" telafi etmeyi hedefler.

Sakatlanma teminatının asıl kısmı olan kişinin tedavisi bittikten sonra vücudunda kalıcı bir hasar kalırsa ödenen "Sürekli Sakatlık" (İş Göremezlik) Tazminatıdır. İyileşme süreci tamamlanana kadar (istirahat süresince) çalışılamayan dönemin zararı olan Geçici İş Göremezlik ve eğer kişi kaza nedeniyle başkasının yardımına muhtaç hale gelmişse (geçici veya sürekli), bakıcı masraflarını ödeyen Bakıcı Gideri Teminatı da yine sakatlanma teminatı kapsamında karşılanır.


Ölüm ve Sakatlanma durumlarında Trafik Sigortası Genel şartlarının eklerinde yer alan , Ek:6 Tazminat Ödemelerinde İstenilecek Belgeler ve Ek 7: TAZMİNAT HESAPLAMALARINDA ESAS ALINACAK HAYAT TABLOLARI ndan da faydalanılıyor.


Sağlık Giderleri Teminatı


Trafik sigortasında tedavi giderleri, 2011’deki 6111 sayılı Kanun değişikliğiyle tamamen SGK’nın sorumluluğuna geçmiştir. Buna göre trafik kazası sonucu yaralanan kişilerin sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın tüm belgeli hastane giderleri ( devlet, üniversite ve özel hastaneler dahil tüm sağlık kuruluşları) SGK tarafından karşılanmaktadır. Bir trafik kazası olduğunda girişin "Trafik Kazası" olduğunun belirtilerek yapılması önemlidir ve kurumlar tedaviye dair hastadan ücret talep edemezler. (*)


SGK’nın karşıladığı belgeli hastane giderleri dışında kalan bazı sağlıkla ilişkili masraflar; yaralının tedavi sürecinde ihtiyaç duyduğu bakıcı giderleri, SGK’nın hiç ödemediği ya da sınırlı ödediği protez ve uzun süreli rehabilitasyon masrafları, SGK'nın ödemediği özel faturalar veya "estetik amaçlı olmayan" zorunlu düzeltme ameliyatları, kazaya bağlı olup fatura ile belgelendirilemeyen yol, barınma, beslenme gibi ek harcamalar ile tedavi nedeniyle çalışılamayan döneme ilişkin geçici iş göremezlik kayıpları trafik sigortasının “Sağlık Giderleri” teminatı altında karşılanır.


Bedeni zararlar teminatından kimler faydalanır ?

Trafik sigortası "sorumluluk" sigortası olduğu için, kazaya tam kusuruyla sebep olan sürücü bu teminattan yararlanamaz. Ancak araçta yolcu olan yakınları yararlanabilir.

Araçlardaki tüm yolcular , çarpılan yayalar, kazada kusuru olmayan veya az kusurlu olan karşı tarafın sürücüsü teminattan faydalanır.


Yurtdışındaki limitlerle kıyaslandığında cana gelen zararlar için öngörülen limit bence de yetersiz. Tedavi giderleri SGK tarafından karışansa da bir trafik kazası sonrası sadece ameliyat ve yatış yetmiyor. Aileler ambulans, belki başka bir kurum, beklenmedik ek giderler- refakat, evde bakım, pansuman, getir götür, fizik tedavi, bakım, bakıcı , beki ömür boyu tekrar edilmesi gereken tetkik ve tedavi ve her geçen gün artıp duran masraflar gibi görünmeyen pek çok masrafla da başa çıkmak zorunda kalıyorlar. Üstelik o acil durumda sigorta karşılar mı gibi bir soru sormak akla gelmeyebilir (hatta akla gelmez bile) ve beklenmedik maliyetler artabilir.


Bedeni zararlar ve limitleri aklımızın bir köşesinde dursun, sigorta sektörünün bedeni zararlar teminatına ilişkin çok önemli bir sorunu var. ZAMAN AŞIMI


Diyelim ki, kaza sonucu araç pert oldu, hasar kusur oranında maddi zararlar teminatından "ödenir, dosya kapanır. Ancak bedeni zararlarda durum böyle değil. Mesela sakatlanma tazminatı için kazadan hemen sonra başvurulamaz. Genellikle yaralanmanın seyrinin belli olması ve vücudun son halini alması için iyileşme süresinin (genelde 6 ay - 1 yıl) geçmesi beklenir ve ardından " Engellilik Sağlık Kurulu Raporu" alınması gerekir. Bedeni zararlarda yaralanmanın yıllar içinde ağırlaşabilmesi, sakatlık oranının değişmesi, destekten yoksun kalma hesabının yeniden yapılması veya yeni bilirkişi raporlarıyla davaların tekrar açılması nedeniyle uzun zaman aşımı süreleri sigorta şirketleri için ciddi rezerv belirsizliği yaratmakta. “Kapandı” sanılan bir dosyanın 5–10 yıl sonra yeniden gündeme gelmesi, bilançoda hayalet dosyalar oluşmasına yol açıyor.  


Türkiye gibi zaman aşımı süresinin uzun olduğu ve bedeni tazminatların yüksek hesaplandığı ülkelerde, hasarlar yıllar sonra çok daha yüksek tutarlarla geri dönebilir. Mesela hasar ilk yıl belki 1 Milyon TL olabilecekken, 8. yılda 4-5 milyon TL sına ulaşabilir. Gecikmeler aynı zamanda suiistimale açık bir alan da yaratıyor.


Bedeni zarar taleplerinde 2 yıllık zaman aşımı uygulayan ülkeler Türkiye (zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren; her hâlükârda 10 yıllık mutlak üst sınır hatta bazı durumlarda 15 yıl ) ve Peru; 10 yıl, Fransa, Tunus, Kolombiya; Şili 4 yıl, İtalya, Bulgaristan, Yunanistan, Japonya, Kuveyt ve Fas 5 yıl, 3 yıl (en yaygın süre) ise Almanya, Estonya, Letonya, Litvanya, Hırvatistan, Slovenya, Romanya, Arnavutluk, Bosna-Hersek, Sırbistan, Karadağ, Kuzey Makedonya, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Umman, Bahreyn, Çin, Hindistan, Avustralya, Brezilya ve Arjantin.


Aktüeryal hesaplar bugünkü değil, gelecekteki değerden yapılıyor, üstüne faiz, yasal faiz ekleniyor. Bedeni zarar dosyaları gecikince SGK rücu hesapları da karmaşıklaşıyor Tüm bunlar teknik kârın doğru ölçülmesini zorlaştırırken , sermaye üstünde de baskı sebebi.


Özetle, zaman aşımı  sektörün “kanayan yarası” çünkü "Bedeni zarar + zaman aşımı birleşimi", sigortacılıkta en zor yönetilen risk seti.

Sektör bedeni zararların sermayelerinde yarattığı baskıyı azaltmak için İspanya'daki "BAREMO (*)" gibi sistemlerin Türkiye'de uygulanabilirliği üzerinde çalışmalar yapıyor.


Tüm bunlar zorunlu trafik sigortasını, sektör açısından en zor yönetilen ve en riskli branşlardan biri hâline getiriyor.


Trafik sigortasının hasar prim dengesi sadece mali yönden sorun değil. Zaten bu yazı dizisine başlamamın nedeni de bu.

Gemini ile oluşturuldu

Trafik hala lokomotif branş ama yorucu. Keşke sadece yorucu olsa, aynı zamanda sektörün büyümesinin ve yeni alanlara konsantrasyonunu son derece negatif etkileyen odadaki fil.


Trafik Sigortası primleri de yine SEDDK tarafından belirleniyor. Her araç tipi için illere göre tavan ve taban primler var. Bu primlere de SBM nin Trafik Azami Prim Tablosu sayfasından ulaşabilirsiniz. (Listeyi de buraya bırakıyorum) SBM internet sitesinde trafik sigortasıyla ilgili faydalanabileceğiniz pek çok rapor da yer alıyor. (Raporlar için buraya tıklayın). Zaten başta SBM olmak üzere sektör tüm paydaşları ile trafik sigortasında toplaşmış durumda. Devasa bir ekosistem, bu sigortadaki her türlü değişimden etkileniyor. Trafik sigortası poliçesi üzerinde gördüğünüz "Toplam Prim", risk primi ile (toplam primin yaklaşık %75-80 i , vergi, güvence fonu ile aracı komisyonundan oluşuyor.


Türkiye'de birçok genel müdür mesaisinin önemli kısmını "trafik branşındaki teknik zararı nasıl minimize ederiz?" sorusuna harcıyor. Bu da kârlı olabilecek , yaratıcı veya danışmanlık ağırlıklı yeni alanlara aktarılacak sermayenin "fil" tarafından yutulması anlamına geliyor. Sektörün otorite tarafından belirlenen primler yerine serbest tarife uygulanması için ısrarlı talebi de buradan kaynaklanıyor.


Diğer taraftan sürekli gündemde olan trafik sigortası ve sorunları, aslında toplumsal faydası yüksek pek çok sigorta çözümünü gölgeliyor, risk farkındalığının gelişimini, sigorta anlayışını ve okuryazarlığını daraltıyor.


E sigortanın gündemi iki günde bir trafik sigortası veya buna bağlı sıkıntılar olursa, gençler neden bu işi yapmayı seçsin? Trafik sigortası gündemiyle uyuyup uyanan bir sektör, gençler için cazip olabilir mi ? Sektöre genç iş gücü kazandırmanın önündeki duvarlardan biri de trafik sigortası.


Haftaya trafik sigortasında maddi zararlar, değer kaybı ve bazı yanlış bilinenler.



Faydalı Bağlantılar


Blog Yazıları


(*) BAREMO

İspanya’daki Baremo Sistemi, trafik kazası sonrası oluşan bedensel zararların (ölüm, sürekli sakatlık ve geçici iş göremezlik) tazmin edilmesinde kullanılan, yasal olarak bağlayıcı ve son derece detaylı bir puanlama/hesaplama tablosudur. Sistem trafik kazası mağdurunu kazadan önceki ekonomik ve sosyal durumuna en yakın hale getirmeyi hedefleyen, her detayı kanunla (Ley 35/2015) belirlenmiş bir standardizasyon sistemidir.


Tazminatı hakimin veya sigorta şirketinin inisiyatifinden çıkarıp objektif kriterlere bağlayan Baremo sisteminde bir kişinin yaşına, işine, engel oranına ve ailevi durumuna göre alacağı rakam önceden belirlenmiş matematiksel tablolarda yazılı durumda.


Vefat edenin yakınlarının (eş, çocuk, anne-baba, kardeş ve hatta 5 yıldan fazla beraber yaşanmış yakınlar) her biri için yaş ve yakınlık derecesine göre ayrı Ölüm puanlar/tutarlar

Yaralanma sonrası kalan kalıcı hasarların "Tıbbi Barem" üzerinden 1 ile 100 puan arasında değerlendirildiği Kalıcı Hasarlar / Sakatlık (Secuelas): (puan, kişinin yaşı ve geliriyle çarpılarak nihai tutara ulaşılıyor) ile İyileşme süreci boyunca geçen her gün için tazminat ödeyen, kişinin hayat kalitesinin ne kadar etkilendiğine göre değişen (hastanede yatılan gün, evde istirahat edilen gün vb.).Geçici Yaralanmalar tazminatları


Sadece "gelir kaybını" değil, kişinin yaşam kalitesindeki düşüşü (moral zarar) de tazmin etmeyi amaçlayan sistemde Kişisel Zarar: Standart herkes için geçerli olan temel tutar,

Özel Zarar da kişinin hobilerinden, spor yapma imkanından veya cinsel yaşamından mahrum kalması gibi özel durumlar ek puan ve ödeme ile tedavi masrafları, protez giderleri ve gelecekteki bakım ihtiyaçlarını kapsayan maddi zararları kapsayan "tam tazminat" ilkesiyle çalışıyor.

Öngörülebilirlik, yargı süreçlerini kısaltması, düşük suiistimal gibi özellikleriyle de pek çok ülke bu sistemi örnek alan çalışmalar yapıyor.




Yorumlar

bottom of page